Rijk en regio zetten de samenwerking voort in de landelijke aanpak Spittspreiden en Mijden. Daarvoor is een meerjarenbudget vastgesteld voor 2026 en 2027. Hiermee kan Samen Bouwen aan Bereikbaarheid de komende jaren verderbouwen aan drie aanpakken die in de Metropoolregio Amsterdam het verschil moeten maken. Programmalijnregisseurs Maryse de Oliveira Martins en Marije Hoogstrate vertellen over de totstandkoming van dit nieuwe budget en werpen een blik op de toekomst.
Spitsspreiden en Mijden
Binnen SBaB heeft de programmalijn Spreiden en Mijden voor 2026 en 2027 zekerheid om door te gaan. Marije Hoogstrate: “We hebben in het najaar een grotere aanvraag gedaan en die is toegekend. In combinatie met regionale financiering hebben we nu voor een paar jaar geld voor de werkgeversaanpak, de bewonersaanpak en, in samenwerking met Amsterdam Bereikbaar, de hinderaanpak. Met deze drie aanpakken zetten we in op het bereikbaar houden van de regio via de weg en het openbaar vervoer.”
“Deze aanpak heeft een paar focuspunten” zegt Maryse. “Publieke regie door overheden, datagedreven werken en lerend vermogen. We willen zoveel mogelijk effecten in kaart brengen op basis van data.” Binnen de landelijke aanpak wordt datagedreven werken belangrijker.” Marije vult aan waarom dat past: “Dat was precies waar we zelf ook graag meer mee aan de slag wilden. Wat dat betreft viel veel op zijn plek.”
Werkgeversaanpak
Aan het begin van dit jaar staat de werkgeversaanpak centraal. Maryse: “Werkgevers en werknemers vormen de grootste doelgroep met de grootste potentie, want werkgevers hebben veel invloed op hoe werknemers reizen en veel spitsverkeer is gerelateerd aan woon-werk verkeer. Bij de bewonersaanpak zetten we meer in op verleiden en uitproberen van alternatieve vervoerswijzen voor de auto.
Marije benadrukt het gedragsmatige perspectief: “Gedragsverandering is de som van heel veel kleine veranderingen. Het voelt alsof je alles tegelijk moet veranderen, maar als veel mensen een klein beetje veranderen, kun je al vreselijk veel bereiken.”
Benieuwd naar de vernieuwde werkgeversaanpak?
Binnenkort publiceren we meer nieuws over de werkgeversaanpak. Houd de LinkedIn-pagina en website van Samen Bouwen aan Bereikbaarheid in de gaten en abonneer je op onze nieuwsbrief!
Bewonersaanpak
Maryse: “De bewonersaanpak zit nog in een vroeger stadium, vergeleken met wat we al weten over werkgevers. We gaan daarom een aantal onderzoeksgerichte pilots goed uitvoeren om te leren wat werkt en wat niet.” Ze schetst het principe achter de interventies die worden ontwikkeld voor de bewonersaanpak: “We doen het met het principe van uitproberen. Als je een paar keer iets probeert, ben je eerder geneigd om anders te reizen. Met korting of gratis probeeracties bieden we nieuwe bewoners de kans om alternatieven te testen.”
Op drie locaties zijn er pilots. “Er loopt nu eentje in Amsterdam Zuidoost, in Zaandam Kogerveld en we zijn bezig met Hoofddorp. Daar zien we mooie aankoppelkansen met de werkgeversaanpak” zegt Maryse. Marije vult aan: “Het gaat erom dat mensen vanaf dag één, als ze ergens komen wonen, worden meegenomen. Hoe vul je je reizen dan zo duurzaam mogelijk in? Dat proberen we hen mee te geven door het hen te laten ervaren.”
Hinderaanpak
“De hinderaanpak is voor mensen een belangrijke trigger om hun gedrag aan te passen” zegt Marije. “Iedereen voelt bij werkzaamheden of evenementen: dit ga ik niet doen, straks sta ik vast. De vraag is hoe we dat tijdelijk momentum koppelen aan duurzame gedragsverandering.”
Maryse kijkt terug en vooruit: “Amsterdam Bereikbaar en partners hebben grote hinderperioden in het afgelopen jaar goed laten verlopen. Tijdens zo’n periode is de motivatie om anders te reizen enorm, en onze inzet is om die tijdelijke verandering juist te bestendigen.”
Van budget naar beweging: dit maakt de komende twee jaar mogelijk
Een nieuw programma met kijk op drie aanpakken. Wat gaat iedereen in de MRA hier van merken? Maryse is realistisch: “Je gaat het niet per se op de weg voelen. Dit is niet iets wat je zomaar terugziet in filemeters. Je kunt niet op één wegvak of treincoupé gaan tellen of wij geslaagd zijn of niet.” Marije vult aan: “We kunnen straks niet zeggen dat één snelweg dankzij ons werk rustiger rijdt. Wat we wél kunnen, is leren wat werkt, dat uitbouwen en wat niet werkt minder energie geven.”
Marije over het systeemdoel: “Het gaat erom dat we de beschikbare ruimte in het mobiliteitssysteem zo optimaal mogelijk gebruiken. Zo creëren we ruimte voor doelgroepen die afhankelijk zijn van de ruimte op de weg of het spoor.” Maryse schetst daarop het alternatief: “We gaan het juist merken als we niks doen. Dan loopt de regio compleet vast. Als overheden kunnen we niet toekijken tot de regio dichtslibt en niemand meer naar werk of naar huis kan. Daar moeten wij op anticiperen.”
Samen sturen, samen leveren
Het nieuwe meerjarenprogramma is belangrijk, maar het is het duo aan het roer dat het verschil maakt. Marije en Maryse vormen al sinds het begin een hecht koppel. Marije zegt daarover: “Sinds dag één zit het goed”. Maryse vult aan: “We zijn goed op elkaar ingespeeld”. Het is teamwork op dagelijkse basis, zegt Marije: “We vullen elkaars zinnen aan”.
Met de financiële zekerheid kunnen ze dat samenspel vertalen naar resultaat. Marije: “De grotere aanvraag is toegekend. In combinatie met regionale middelen hebben we nu voor een paar jaar geld voor de werkgeversaanpak, de bewonersaanpak en in samenwerking met Amsterdam Bereikbaar voor de hinderaanpak”. En over de horizon: “Er is een doorkijk naar daarna”.
Marije: “We leggen nu de contouren vast en brengen de uitvoering op gang”. Maryse: “Dat doen we datagedreven en lerend, zodat we kunnen opschalen wat werkt”. Precies zo willen ze laten zien wat een sterke tandem met de juiste middelen kan betekenen voor bereikbaarheid, nu én straks.