Het Multimodale Toekomstbeeld (MTB) biedt sinds 2022 inspiratie en richting voor Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB). Na deze tijd is een actualisatie van dit toekomstbeeld nu nodig. Dit komt door nieuwe woonopgaven, veranderde reispatronen na de coronapandemie en een groeiende behoefte aan integrale samenwerking. Ook de gepauzeerde projecten en de aankomende herprioritering van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat spelen hierin een rol. Projectmanagers Arjan Vermeulen en Tatjana Stenfert Kroese zijn samen verantwoordelijk voor de update van het MTB, en vertellen over de noodzaak, het proces en de grootste uitdagingen.

Hoe blijft de regio bereikbaar en leefbaar?

Het MTB helpt ons om beter vooruit te kijken en in te spelen op ontwikkelingen in de regio: hoe zorgen we ervoor dat de regio voor iedereen bereikbaar blijft terwijl woningen, banen en voorzieningen blijven groeien? “Het MTB geeft richting aan de manier waarop we projecten en maatregelen prioriteren en afwegen”, vertelt Tatjana.

Zo schetst het MTB huidige en toekomstige vraagstukken rondom mobiliteit, en hoe we die multimodaal kunnen oplossen. Dit gaat volgens Tatjana verder dan enkel maatregelen rondom infrastructuur en doorstroming van auto’s en treinen. “Het raakt ook goederenvervoer, economische ontwikkeling, voorzieningen en kansen voor inwoners. Als dat netwerk vastloopt, heeft dat gevolgen voor de hele samenleving.”

Arjan legt uit hoe dit door de jaren heen is veranderd. Waar vroeger vaak werd gedacht ‘eerst bouwen en daarna infrastructuur’, is dit tegenwoordig niet meer zomaar mogelijk. Zonder infrastructuur en bereikbaarheid kan er niet gebouwd worden. “We weten nu dat er meer knoppen zijn om aan te draaien. Ook ruimtelijke inrichting, nabijheid van voorzieningen en sociale vraagstukken spelen een belangrijke rol”, aldus Arjan. Volgens Tatjana laat dit zien dat het MTB veel meer is dan alleen een simpel mobiliteitsdocument: “Het is eigenlijk het hart van SBaB.”

Ontwikkelingen sinds publicatie

Sinds de publicatie van het oorspronkelijke MTB uit 2022 is er veel veranderd, waardoor het toekomstbeeld niet meer volledig klopt met de huidige ontwikkelingen. Zo staat de beschikbaarheid van middelen voor (verbeterde) mobiliteit steeds meer onder druk. Daar komt bij dat andere vraagstukken en uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid, woningbouw en de toekomst van het hoofdwegennet, ook een rol spelen.

“Reispatronen na corona zijn anders geworden”, vertelt Tatjana, “en daarnaast gingen enkele invloedrijke projecten niet door, of liepen projecten vertraging op. Door al deze veranderingen ontstond de behoefte om opnieuw naar het toekomstbeeld voor de regio te kijken”.

‘Gesprek met organisaties belangrijker dan het uiteindelijke document’

Voor de actualisatie van het MTB kiezen Tatjana en Arjan een ingenieursbureau om het proces inhoudelijk te ondersteunen. Daarna volgen onder meer een probleemanalyse, een uitwerking van mogelijke scenario's en het formuleren van nieuwe inzichten en sturingsprincipes. In dit proces betrekken zij uiteenlopende partijen in verschillende disciplines, zodat verschillende organisaties en expertisegebieden de kans krijgen om mee te denken. Een voorbeeld hiervan is de dwarskijkers: een extra kritische klankbordgroep die meekijkt gedurende het traject.

Volgens Tatjana zijn herkenning en eigenaarschap belangrijk. “Het gesprek is misschien nog wel belangrijker dan het uiteindelijke document”. Deze instelling komt ook voort uit hun gezamenlijke overtuiging dat je dit soort opgaven alleen samen kunt oplossen. “Het draait om verbinden, samenwerken en het grotere geheel blijven zien”, aldus Arjan.

Verder kijken dan enkel Metropoolregio Amsterdam

Beiden verwachten dat bestaande principes rondom brede welvaart en multimodaal denken overeind blijven in de nieuwe versie van het MTB. Wel worden nieuwe thema's nadrukkelijker meegenomen, zoals goederenvervoer, publieke mobiliteit en de Europese SUMP-aanpak (Sustainable Urban Mobility Plan). Daarnaast wordt er breder dan Metropoolregio Amsterdam gekeken en onderzocht hoe heel Noord-Holland en Flevoland de inzichten uit het toekomstbeeld kunnen toepassen.

“Het gaat niet om het vergroten van het SBaB-gebied, maar om de vraag hoe de analyses en sturingsprincipes ook buiten de Metropoolregio Amsterdam bruikbaar zijn”, stelt Arjan. Tatjana vult aan dat als je alleen naar de Randstad kijkt, je een deel van het verhaal mist: “We willen ook begrijpen wat ontwikkelingen betekenen voor gebieden daarbuiten. Juist dat helpt om de brede welvaart in de hele regio te versterken.”

Verbinden van domeinen als grootste uitdaging

In 2027 hopen Tatjana en Arjan de actualisatie af te ronden. De grootste uitdaging ligt volgens Tatjana bij het verbinden van de verschillende domeinen: “Ik kijk ernaar uit om het gesprek met sectoren zoals economie, ruimte en het sociale domein nog beter te voeren. We weten ongeveer wat de opgave is, maar nog niet precies waar we uitkomen qua oplossingen. Juist dat vind ik interessant. En waar het echt om gaat, is dat er onderweg een gezamenlijk verhaal ontstaat waar mensen zich in herkennen.”

Arjan voegt hieraan toe dat de kracht van dit traject juist in het vermogen zit om onderweg te leren en bij te sturen. “We weten nu al dat niet alles vastligt, die adaptiviteit gaat ons helpen om tot een goed resultaat te komen.”

Met die gezamenlijke aanpak werken het Rijk en de regio de komende anderhalf jaar aan een vernieuwd toekomstbeeld. Niet als doel op zich, maar als kompas voor de keuzes die nodig zijn om de regio ook in de toekomst bereikbaar, leefbaar en economisch sterk te houden. “Mensen willen meedoen en meedenken. Die energie is enorm waardevol. Ik hoop dat we die gedurende het hele traject weten vast te houden”, sluit Arjan af.